Amsterdam
Den Haag
Arnhem
Deventer
Maastricht
Groningen
Middelburg
Nijmegen
Rotterdam
Utrecht

Arrangement Arnhem

Uit de collectie van het Museum voor Moderne Kunst Arnhem 'De onbekende soldaten' (1969) geschilderd door Melle (1908-1976)

Tijdens een exclusief arrangement geniet u van de unieke filmvertoning van Rembrandt's J'Accuse, de film waarin een moordcomplot in de Nachtwacht wordt onthuld.

Peter Greenaway laat zien dat achter rijke details van 17de eeuws schilderwerk vaak intrigerende verhalen schuilgaan. Na de filmvertoning in Focus Filmtheater Arnhem, volgt een nagesprek met een kunsthistoricus over deze nieuwe visie op het schilderij, vervolgens bezoekt u Museum voor Moderne Kunst Arnhem om deze manier van kijken in praktijk te brengen. Na afloop krijgt u een DVD van Greenaway's speelfilm Nightwatching, het levensverhaal van Rembrandt, die nog niet verkrijgbaar is in de winkel.

Word een expert in het ontcijferen van de vele verhalen die schuilgaan achter de oude meesters!

Arrangement

MMK Arnhem
Het Museum voor Moderne Kunst Arnhem, een stijlvolle voormalige herensociëteit, ligt boven op een stuwwal aan de oevers van de Rijn. De brede collectie van het museum omvat zowel moderne als hedendaagse figuratieve kunst, toegepaste kunst en vormgeving vanaf circa 1900 tot nu. Beroemd is de collectie magisch realisten. Naast wisselende collectiepresentaties organiseert het museum jaarlijks een tiental spraakmakende tentoonstellingen waarin zowel oude meesters als de internationale en lokale nieuwe garde aan bod komen. Rondom het museum, met een fantastisch uitzicht op de Rijn, ligt een mooie beeldentuin.

Focus Filmtheater Arnhem
Data: donderdag 27 november, zaterdag 29 november, zaterdag 13 december en donderdag 18 december 2008.
Tijd: 12.45 - 17.00 uur
Prijs: € 45,-

Reserveer dit Arrangement bij Artifex.nu

Schilderij

'De onbekende soldaten' (1969) geschilderd door Melle

Schilderij Arnhem De onbekende soldaten

Hieronder vind u de visies van Jeroen Krabbé en Ype Koopmans op het schilderij.

€45,-

Reserveer arrangement Arnhem

Jeroen Krabbé en Ype Koopmans geven hun visie op 'De onbekende soldaten'.

Jeroen Krabbé

Jeroen Krabbé kunstenaar/acteur

"De schilderijen van Melle moet je op je af laten komen, er niet te veel achter zoeken. Hij maakte nooit een schilderij met een vooropgezet doel. Hij begon gewoon en het ontstond. Het was een visionair schilder met een grote fantasie."

Een psychiater, Coen van Emde Boas, heeft eens van alles over zijn geest gezegd naar aanleiding van zijn werk. Daar was hij heel gepikeerd over. "Wat een flauwekul, ik maak gewoon pikketanussen en kuttemansen," zei hij toen.

Al die knieën met die grote penis eronder aan de rechterkant zijn ontstaan toen Melle 's avonds uit het raam zat te kijken en dacht: "wat zijn al die mensen nu aan het doen?" Iedereen neukt erop los midden in de nacht, dat is toch heel geestig.

Je kunt inderdaad denken dat dit schilderij over vruchtbaarheid gaat. Ik zie vooral een magnifiek geschilderd schilderij, met groot vakmanschap gemaakt. Er zijn drie horizonten op te zien, die telkens weer in water eindigen. Zo word je steeds op het verkeerde been gezet. Het plezier in schilderen en verzinnen van symbolen spat van het doek af. Je kunt er in dwalen. Iedereen is verder vrij om zijn eigen verhaal erbij te verzinnen.

Het doek heet De onbekende soldaten en je kunt er inderdaad verdoemde mensen in zien. Maar Melle verzon ook vaak achteraf een titel, ook wel eens om de kijker op het verkeerde been te zetten. De uilen in de hoek verbeelden homoseksuelen, heeft Melle een keer gezegd. Het prachtig gebalanceerde kinderkopje stelt de onschuld voor. Je kunt het hele schilderij ook als een visioen van dat kind zien. De hand van de snoek zie ik als een beschermende hand. De tentharingen bovenin zijn volgens mij ook een grapje; verder staan er allemaal vissen op, dus schilderde hij hier een andere soort haringen. Hij fantaseert erop los, je hoeft ook niet alles te kunnen interpreteren.

Kunsthistorici pinnen zich graag vast op betekenissen en symbolen. Ik hoef niet altijd zo nodig te weten wat er precies gezegd wordt. Mijn vader nam me vroeger mee naar het museum, en dan zei hij: "Kijk maar gewoon, en wat je ziet, dat is het." Het is belangrijker wat een schilderij met je doet. Later kun je je dan nog in de achtergronden verdiepen.

terug naar boven

Ype Koopmans

Ype Koopmans curator Museum voor Moderne Kunst Arnhem

"De tentoonstelling over Melle die pas geopend is, heet De schepping van Melle, en zo zou je dit schilderij ook kunnen zien: als zijn visie op de schepping. Het zit vol met symbolen. Zijn naoorlogse werk wordt gekenmerkt door de tegenstelling van de kwetsbaarheid van de natuur en de agressie van de mens, en raakt het thema van de eeuwige herhaling van voortplanting en teloorgang."

De centrale figuur is hier het kind, het geweten. De onbekende soldaten zijn de slachtoffers van de maatschappij. Je ziet ze in letterlijke zin als de lijken en de soldaat in het groen met de stigmata op zijn handen en voeten. Maar er zijn nog veel meer slachtoffers te ontdekken. Het konijn linksboven is voor Melle het dier dat altijd achtervolgd wordt. Hij is ook gehavend: kijk maar naar zijn gerafelde oren, en ook hier weer de stigmata. De uilen staan voor de vrije jongens, die zich overal aan onttrekken. De snoek boven het hoofd van het kind staat voor de calvinistische mens, die een sussend gebaar maakt. De zwangere rat schilderde hij ook veel, als een dier dat altijd bedreigd wordt maar door zijn grote voortplantingsdrang toch altijd weet te overleven. Midden in de grote vis is een stukje Amsterdam te ontdekken, Melles geboorteplek. Daar valt een kind uit, naar de aarde toe. Dat is hijzelf waarschijnlijk, maar eigenlijk is hij op het hele doek te ontdekken. Het jongensgezicht onder de guillotine is ook een zelfportret.

Melles werk ziet er doordacht uit en er zitten veel diepere betekenissen achter, maar tegelijk werkte hij heel intuïtief. Over dit schilderij heeft hij twee uitvoerige interviews gegeven, dus we weten er vrij veel van.

Sommige dingen begrijp ik nog niet helemaal. De zaag in de vis bijvoorbeeld. En volgens Melle moet er ook humor in het schilderij zitten. Dat zullen de fallussen dan wel zijn, maar dat is wel een beetje onderbroekenlol. Verder valt er wat mij betreft weinig te lachen.

Melles werk was altijd nogal omstreden vanwege de seksuele connotaties. Het houdt sterk verband met Jeroen Bosch, dus er was altijd wel een legitieme reden om het tentoon te stellen. Willem Sandberg weigerde in 1955 enkele schilderijen van hem voor een tentoonstelling in het Stedelijk Museum te Amsterdam. Nu zou dat niet snel gebeuren, maar ik ben wel benieuwd hoe zijn werk zou worden ontvangen als het nu gemaakt zou worden.

Interview door Elja Looijestijn

terug naar boven