Amsterdam
Den Haag
Arnhem
Deventer
Maastricht
Groningen
Middelburg
Nijmegen
Rotterdam
Utrecht

Arrangement Den Haag

Uit de collectie van het Het Mauritshuis 'De Oestereetster' (ca. 1658-1660) van Jan Steen

Tijdens een exclusief arrangement geniet u van de unieke filmvertoning van Rembrandt's J'Accuse, de film waarin een moordcomplot in de Nachtwacht wordt onthuld.

Peter Greenaway laat zien dat achter rijke details van 17de eeuws schilderwerk vaak intrigerende verhalen schuilgaan. Na de filmvertoning in Filmhuis Den Haag, volgt een nagesprek met een kunsthistoricus over deze nieuwe visie op het schilderij, vervolgens bezoekt u Het Mauritshuis om deze manier van kijken in praktijk te brengen. Na afloop krijgt u een DVD van Greenaway's speelfilm Nightwatching, het levensverhaal van Rembrandt, die nog niet verkrijgbaar is in de winkel.

Word een expert in het ontcijferen van de vele verhalen die schuilgaan achter de oude meesters!

Arrangement

Het Mauritshuis
Wie kent ze niet: Gezicht op Delft en Het meisje met de parel van Vermeer, Rembrandts Anatomische les van Dr. Nicolaes Tulp, De Stier van Potter en Het puttertje van Fabritius? Het zijn de absolute publiekslievelingen van het Mauritshuis, waar naast deze schilderijen nog veel meer meesterwerken van uit de Gouden Eeuw te zien zijn. Naast de oude meesters maken ook de intieme museumzalen van het zeventiende-eeuwse stadspaleis en de ligging in het historische hart van Den Haag het Mauritshuis tot een uniek museum.

Filmhuis Den Haag
Data: vrijdag 28 november en woensdag 10 december 2008
Tijd: 12.45 - 17.00 uur
Prijs: € 49,-

Reserveer Arrangement Den Haag bij Artifex.nu

Schilderij

'De Oestereetster' (ca. 1658-1660) van Jan Steen

Schilderij Den Haag De Oestereetster

Hieronder vind u de visies van Bert Natter en Quentin Buvelot op het schilderij.

€49,-

Reserveer arrangement
Den Haag

Bert Natter en Quentin Buvelot geven hun visie op
'De Oestereetster'.

Bert Natter

Bert Natter auteur van Het Rijksmuseum Kookboek

"Op schilderijen zie je ze altijd rauw afgebeeld, maar in werkelijkheid werden oesters in die tijd veel vaker gebakken gegeten. Op vastendagen werd er geen vlees gegeten maar alleen zoetwatervis en schelpdieren. Gebakken oesters gingen in de eerste gang vergezeld met bijvoorbeeld wijnsoep, erwtensoep met snoekenlever, allerlei eiergerechten, waaronder een gerecht dat bestond uit hardgekookte eieren in appeltaart en, onder meer, een kreeftenpastei."

Volgens de in die tijd beroemde Amsterdamse arts Steven Blankaart, die in 1684 een boek schreef getiteld Verhandelinge van de opvoedinge en ziekten der kinderen, moest je er niet te veel van eten. Gebraden zijn ze veel beter dan rauw, zei hij. Er werd ook altijd gezegd dat je ze alleen kon eten als de r in de maand is, in die periode zouden ze minder snel bederven. Maar dat is de reden niet, het heeft te maken met overbevissing. In de 17de eeuw brachten Franse vissers tien- tot twintigduizend ton oesters aan wal en daardoor raakten de oesterbanken in de Noordzee uitgeput. Koning Lodewijk XV verordonneerde toen in 1759 dat er tussen 1 april en 30 oktober geen oesters mochten worden geoogst.

Van oudsher wordt de oester beschouwd als een afrodisiacum, en ook Casanova had ze vaak op het menu. Er bestaat zoiets als de oestermethode van Casanova, die een prominente rol speelt in het nieuwe boek dat ik nu aan het schrijven ben. Het is zijn verleidingsrecept, en dat luidt als volgt: men neme twee onbedorven meisjes, wat citroenen, een fles rum, suiker, heet water en een fles champagne. Men bereidt een goede punch. Vervolgens bestelt men tweemaal vijftig oesters. Men geeft de meisjes de punch en dan, in de woorden van Casanova zelf: "Nadat we vijf of zes oesters hadden gegeten kwam ik op de gedachte Emilia te vragen of ze met haar lippen een oester in mijn mond wilde schuiven. U bent veel te intelligent, voegde ik eraan toe, om hier iets achter te zoeken."

terug naar boven

Quentin Buvelot

Quentin Buvelot hoofdconservator Mauritshuis

"Het oestereetstertje is het kleinste schilderij van Jan Steen, maar er is ontzettend veel op te zien. Het heet dan wel Het oestereetstertje, maar het meisje eet de oesters niet, ze biedt ze áán."

In recente literatuur wordt gezegd dat zij ze aanbiedt aan een mannelijke toeschouwer: eet die oester, eet mij. Ik denk wel dat dat klopt, ja. Als je die oester verbindt aan de seksuele connotaties waarmee ze van oudsher in verband worden gebracht... Oestermaaltijden zijn een geliefd onderwerp in de Hollandse schilderkunst van de 17de eeuw. Er werd in die tijd veel vis gegeten, zelfs bij het ontbijt, en mosselen en oesters werden als een delicatesse beschouwd. De oester gold als een afrodisiacum, een middel dat de geslachtsdrift stimuleerde, en van dit volksgeloof hebben allerlei schilders, Jan Steen met name, vele malen dankbaar gebruik gemaakt. De in die tijd bekende arts Johan van Beverwyck schreef: "Onder de Visch, die in harde schelpen besloten is, zijn de Oesters van allen tijden voor de delicaetste gehouden. Want sy verwecken appetijt, ende lust om te eten, en by te slapen, het welck alle beyde de lustighe ende delicate luyden wel aen-staet..."

Kleine schilderijen zoals deze hingen vaak in kabinetten, kamers met schilderijen bij mensen thuis, en vaak betrof het collecties van mannen. Ik kan me wel voorstellen dat zon schilderij door een man gekocht werd. Of het in opdracht is vervaardigd, en voor wie, daarover is helaas helemaal niets bekend. Aan de kleding te zien is het toch wel een dame; dat jakje is van fluweel, een rijke stof. Die twee wat oudere mensen op de achtergrond zouden dienstbodes kunnen zijn. Het is wel een heel jong meisje, dus of dit nou de vrouw des huizes was, of dat ze in dat huishouden leefde als dochter of op een andere manier, ook daarnaar blijft het gissen. Dat meubel achter haar is een bed, een ledikant met gordijnen. En er staat wijn op tafel. Oesters, bed, wijn... het maakt de seksuele connotaties nog sterker. Het is ook een beetje brutale scène hè, een beetje met een knipoog. Het is niet zo serieus; ik denk dat er wel om gelachen werd. We weten bijna niets zeker over Jan Steen, maar dit soort grapjes vond hij blijkbaar heel erg leuk.

Interview door Ilse van der Velden

terug naar boven