Amsterdam
Den Haag
Arnhem
Deventer
Maastricht
Groningen
Middelburg
Nijmegen
Rotterdam
Utrecht

Arrangement Maastricht

Uit de collectie van het Bonnefantenmuseum 'De Vier Vleesstal' (1551-1555) geschilderd door Pieter Aertsen (1508-1575)

Tijdens een exclusief arrangement geniet u van de unieke filmvertoning van Rembrandt's J'Accuse, de film waarin een moordcomplot in de Nachtwacht wordt onthuld.

Peter Greenaway laat zien dat achter rijke details van 17de eeuws schilderwerk vaak intrigerende verhalen schuilgaan. Na de filmvertoning in Filmtheater Lumière, volgt een nagesprek met een kunsthistoricus over deze nieuwe visie op het schilderij, vervolgens bezoekt u het Bonnefantenmuseum Maastricht om deze manier van kijken in praktijk te brengen. Na afloop krijgt u een DVD van Greenaway's speelfilm Nightwatching, het levensverhaal van Rembrandt, die nog niet verkrijgbaar is in de winkel.

Word een expert in het ontcijferen van de vele verhalen die schuilgaan achter de oude meesters!

Arrangement

Bonnefantenmuseum
Het Bonnefanten, museum voor oude en hedendaagse kunst ligt midden in het architectonisch bijzondere stadsdeel Cé ramique van Maastricht. Het markante gebouw, ontworpen door architect Aldo Rossi, kenmerkt zich door een met zink beklede koepeltoren.

De opstelling Palazzo met Vroeg - Italiaanse kunst gunt bezoekers een blik in de wereld van overdadige interieurs met een bonte mengeling van kunstvoorwerpen uit de renaissance. Mooie Madonna's, landschappen & portretten van meesters als Aertsen, Brueghel, Jordaens en Rubens zijn te zien in de collectie Zuid-Nederlandse schilderkunst uit de 16e en 17e eeuw. De collectie middeleeuwse sculptuur van onder andere de Maastrichtse beeldsnijder Jan van Steffeswert is oogstrelend. Voor de avontuurlijke kijker is een bezoek aan de collectie hedendaagse kunst een must.

Filmtheater Lumière
Data: zondag 21 december 2008, woensdag 7 januari, woensdag 14 januari en zondag 25 januari 2009
Tijd: 12.45 - 17.00 uur
Prijs: € 45,-

Reserveer Arrangement Maastricht bij Artifex.nu

Schilderij

'De Vier Vleesstal' (1551-1555) geschilderd door Pieter Aertsen

Schilderij De Vier Vleesstal

Hieronder vind u de visies van Johannes van Dam en Max Put op het schilderij.

€45,-

Reserveer arrangement
Maastricht

Johannes van Dam en Max Put geven hun visie op 'De Vier Vleesstal'.

Johannes van Dam

Johannes van Dam restaurantcriticus

"Dit is een raar schilderij. Het wordt vaak de Vleesstal genoemd, maar het is helemaal geen vleesstal."

Die benaming is onzin: zo ziet een marktkraam er natuurlijk niet uit. Bij een echte stal verwacht je een grote tafel waarop vlees uitgestald ligt. Dit is een geïmproviseerde voorstelling. Er liggen vissen bij, er hangen krakelingen. Het is meer een uitstalling, die ons iets wil vertellen. Rechts zitten rijke mensen aan tafel. Dat kun je zien omdat er op hun tafel een tafelkleed ligt, en ze hoedjes op hebben. Daarvoor staat een bediende, die water in een vat doet. Links is de vlucht naar Egypte te zien. Jozef en Maria vluchtten in de Bijbel voor de moordzuchtige koning Herodes. Dat gebeurde in armoede. En daarvoor ligt dan al het vlees te pronken: het zijn drie voorstellingen in één. In die tijd was de helft van de dagen in een jaar vasten- of onthoudingsdag. Het schilderij wil ons zeggen dat we in gedachten moeten houden dat rijkdom maar uiterlijke schijn is, en dat het eigenlijk draait om religieuze waarden. Het is een symbolische voorstelling van rijkdom en wereldse zaken, en in dezelfde afbeelding de keerzijde van de medaille. Dat die vleeswaren op wankele krukjes liggen is ook geen toeval: rijkdom is onzeker.

De etenswaren die je ziet liggen, werden destijds ook echt gegeten, hoewel alleen door heel rijke mensen. Ik zie hammen, een aantal pasteien, verse en gerookte vis, vermoedelijk bokking. Er is een homp boter, witte beuling, wel vier verschillende soorten worst. Het is een flinke voorstelling van vleselijke geneugten.

Ik vind het een mooi schilderij, al die vleessoorten zijn voor mij natuurlijk heel aantrekkelijk. Wel is de compositie een beetje raar. De drie doorkijkjes zijn wel heel knap gedaan. Ik zou het best thuis willen ophangen, maar dat past niet: het is anderhalve meter breed.

terug naar boven

Max Put

Max Put kunsthistoricus

"Er zijn vier versies van dit schilderij. Het bekendste en vermoedelijk het origineel hangt in Uppsala in Zweden. Dit schilderij komt wel uit de werkplaats van Aertsen, maar zou ook gedeeltelijk of helemaal door zijn leerlingen gemaakt kunnen zijn. Het is een raadselachtig schilderij, vol mysteries."

Wat me het meest interesseert, is het feit dat er op de voorgrond een stilleven met vlees te zien is, en op de achtergrond de vlucht naar Egypte, een scène uit de Bijbel. Voor mij beeldt dit schilderij een overgangsfase uit. In de Middeleeuwen had bijna alle kunst een religieuze inhoud. In de tijd van Aertsen begon men ook landschappen en stillevens te schilderen. Hier zie je dus het tussenstadium. Het bijbelse tafereel is er nog wel, maar is naar de achtergrond geschoven, zodat het bijna niet opvalt. Voorheen ging bijna alle kunst over de wereld die je niet kunt zien: de bijbelverhalen, de hemel, de hel. De kerk zag die wereld als de echte wereld. Vlak na de Middeleeuwen gingen schilders ook de wereld om hen heen schilderen. Mensen werden daar soms ongemakkelijk van. Die spanning zie je ook terug in dit schilderij. Het is een aanloop naar de Reformatie en de ontkerkelijking.

We vermoeden dat dit schilderij in opdracht is gemaakt van het Antwerpse vleeshouwersgilde. Dat was in die tijd heel invloedrijk, en dit werk was te groot en te kostbaar voor de vrije markt. De man rechts in beeld heeft ook het rode jak van de vleeshouwers aan.

Maar het schilderij zit ook vol kritiek. Op het bordje dat rechts aan de stal hangt staat dat ergens grond wordt aangeboden. Dat lijkt verder nergens mee te maken te hebben. Destijds werd rond Antwerpen veel gespeculeerd met grond, ook door de vleeshouwers. Er is gesuggereerd dat Aertsen daar tegen protesteerde. Maria geeft een brood aan de armen, terwijl er op de voorgrond overdaad is. Je kunt dat zien als een waarschuwing, al dat vlees is leuk en aardig, maar het gaat eigenlijk om andere dingen. Rechts zien we een scène in een soort herberg. Het varken dat daar hangt wordt weleens gezien als de verloren zoon. De lucht die je door het raampje heen ziet is opvallend blauw, terwijl de rest van de lucht veel witter is. De krakelingen linksboven lijken nergens aan te hangen. Kunsthistorica Charlotte Houghton suggereerde in een uitgebreid artikel dat Aertsen deze fouten opzettelijk heeft gemaakt, om te laten zien wat een knappe schilder hij is. Op de rode paal staat een kruis, letters en een tekening van een bel. We hebben geen idee wat dat betekent. Dit soort raadsels en tegenstrijdigheden maken de Vleesstal tot een fascinerend werk.

terug naar boven